Әскери кафедра


Әскери кафедра бастығының міндетін атқарушы
Увайдаев Нурсеит Утегенович

1999 жылдың 1 қыркүйегіндегі Қазақстан Республикасы Үкіметінің №1282 қаулысын жүзеге асыру мақсатында 1999 жылдың 29 қарашасында Қорғаныс министрінің №190 және Білім және ғылым министрінің №57 біріккен бұйрығымен Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінде 2000-2001 оқу жылынан бастап әскери кафедра құрылды.

Бұл аймақта әскери кафедра алғаш рет ашылған болатын. Кафедраның ашылуына университеттің ректоры, т.ғ.д., профессор, Бисенов Қ. А. көп ықпал етті. Оның тікелей қатысуымен әскери кафедраға бөлек оқу ғимараты мен жер учаскесі бөлініп, Республика бойынша университет қабырғасында ашылған бірінші оқу полигоны жабдықталды.
Әскери дайындық запастағы офицерлерді дайындау бағдарламасына сәйкес және төмендегідей әскери-есептік мамандықтар (ӘЕМ) бойынша жүзеге асырылады:
-Жақын қашықтықта әсер ететін тасымалданатын зениттік зымыран кешенімен қаруланған бөлімшелерді ұрыста пайдалану;
-Әскердің әскери, шаруашылық қызыметінің экономикасы және қаржымен қамтамасыз ету.
Әскери дайындықтың негізгі міндеттері мен мақсаты – Отанын жанындай сүйетін және мейірімділік рухымен тәрбиеленген, психологиялық тұрақты, батыл, тәртіпті, әскери құпияны сақтай білетін, жоғары адамгершілік қасиеттерге ие, сонымен қатар әскери міндеттерді атқаруға қажетті біліктілік пен дағдыны бойына сіңірген запастағы офицерлерді дайындау болып табылады.

Әскери кафедраның алғашқы бастығы болған подполковник Нұртасов Е. Ғ. және онан кейінгі бастық подполковник Қасымов Б. Б. кафедраның құрылуына және дамуына үлкен үлес қосты. Университет ректорының қолдауымен және кафедра бастықтарының басшылығымен әскери кафедра ұжымы өз полигонында 2002 жылдан бастап жылсайын бітіретін студенттермен далалық оқу-жаттығу жиындарын өткізіп келеді.
2015 жылдан бастап әскери кафедраны полковник Нуралиев Р. Т. басқаруда.
Полигонда ағымдағы практикалық сабақтарды өткізу және далалық оқу-жаттығу жиындарын өткізуден басқа, әскери бөлімдердің, медицина қызметкерлерінің, азаматтардың және басқалардың қатысуымен облыстық-территориялық төтенше жағдайлардың алдын алу мақсатындағы жаттығу өткізілді.
Полигон орталықтандырылған сумен жабдықталған, негізгі оқу жиынына қажет объектілер: штаб, жатақхана, әскери палаткаларды орналастыратын жерлер, спорттық алаң, жазғы асхана, курсанттардың жеке дайындығын жүргізуге және мемлекеттік құқықтық дайындыққа арналған орындар, шомылатын кабиналар, жеткілікті жуыну орындары, әжетхана, атыс жүргізу алаңы, тренажерлармен жаттығу алаңы, сонымен қатар атлетизмге, шешімділікке, батылдыққа жаттықтыру алаңы және т. б. бар. Полигонның аумағы оқшауланған, толық қоршалған және ағаштармен көгалдандырылған.
Барлық ауыртпалықтарды көтеріп, оқу-жаттығу, тәрбие және әлеуметтік-құқықтық, жалпы-спорттық және басқа да жұмыстарды өткізуде әскери кафедраның оқытушы профессор құрамы мен көмекші персоналдың рөлі зор. Олар оқу бөлімінің бастығы - подполковник Увайдаев Н. Ө., аға оқытушы - подполковник Бекниязов Б. М., оқытушы - отставкадағы майор Ердигаликов Б., аға оқытушы - капитан Сеитов Н. К. және т. б.
2015 жылдан бастап запастағы офицерлер Кенжегулов С. М. және Кошкаров Ж. Б. жұмысқа қабылданып, қазіргі кезде әскери кафедраның оқу-жаттығу және басқа жұмыстарын атқаруға өз үлестерін қосуда.
Қорқыт Ата атындағы ҚМУ-ң әскери кафедрасы қазіргі таңда тиянақты әскери білім алуға жағдай жасалынған университеттің бір құрылымы болып табылады.
Студенттерді әскери кафедраға іріктеу және қабылдау ережесі.
Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің әскери кафедрасында запастағы офицерлер бағдарламасы бойынша әскери даярлық Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 11 ақпандағы №118 «Азаматтарды әскери қызметке даярлау, бастапқы әскери даярлықты ұйымдастыру және жүргізу, сондай-ақ оның оқу-материалдық базасын қалыптастыру қағидаларын бекіту туралы» қаулысына сәйкес жүргізіледі.
Запастағы офицерлер бағдарламасы бойынша студенттерді әскери даярлау әскери кафедрада мемлекеттік тапсырысқа сәйкес алатын жоғары кәсіптік білімі негізінде жүргізіледі.
Қазақстан Республикасының азаматтары – күндізгі (іштей) жоғары оқу орындарының (бұдан әрі – ЖОО) студенттерін запастағы офицерлер бағдарламасы бойынша әскери даярлау (бұдан әрі – студенттерді әскери даярлау) Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, басқа да әскерлері мен әскери құралымдары үшін запастағы офицерлерді даярлау мақсатында ұйымдастырылады.
Әскери даярлауға тартылатын студенттердің саны Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының жұмылдыру қажеттілігіне сүйене отырып, Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің өтінімімен айқындалады.

Студенттерді әскери даярлау әскери кафедрада теориялық және практикалық оқыту курстарынан және оқу-жаттығу жиынынан тұрады және ол екінші курстан басталады, бірақ барлық жағдайларда ЖОО-нын бітіргенге дейін бір жыл бұрын оқу-жаттығу жиынымен аяқталады.
Университет жанындағы әскери кафедрада студенттерді әскери даярлау студенттердің міндетті дәрісханалық сабақтарын және оқытушылардың жетекшілік етуімен өздік даярлығын қамтиды. Әскери кафедрадағы сабақтар «әскери күн» әдісімен өткізіледі. Студенттерді әскери даярлау оқытудың бір түрі болып табылады және университеттің оқу жоспарларына оқу жылы басталғаннан бастап дербес оқу пәні ретінде енгізіледі.
Әскери кафедрада студенттерді әскери даярлауды бастаудың және аяқтаудың нақты мерзімдері университеттің оқу жоспарымен айқындалады.
Әскери даярлауға денсаулық жағдайы бойынша әскери қызметке жарамды 27 жасқа дейінгі студенттер – Қазақстан Республикасының азаматтары тартылады.
Студенттерді әскери даярлықтан өту үшін іріктеуді университет ректорының атына ұсынылатын олардың жеке өтініштері бойынша іріктеу комиссиясы жүргізеді.
Студенттерді іріктеу кезінде:
1) жергілікті әскери басқару органдары әскерге шақыру комиссиясының медициналық куәландыру нәтижелері;
2) әскери оқу орындарына түсетін талапкерлер үшін белгіленген дене дайындығы бойынша нормативтерді орындау нәтижелері;
3) психологиялық іріктеу нәтижелері;
4) емтихандарды тапсыру нәтижелері бойынша айқындалатын студенттің оқу орнындағы үлгерімінің орташа балы ескеріледі.
Осы көрсеткіштер іріктеу комиссиясының отырысында қаралады, оның құрамына университеттің өкілдері кіреді:
1) комиссия төрағасы – Қорғаныс министрлігінің өкілі;
2) комиссия төрағасының орынбасары – жоғары оқу орны қарамағында тұрған министрліктің өкілі;
3) комиссия мүшелері – институттар директорлары, факультеттердің декандары және әскери кафедралардың оқытушылар құрамы қатарынан.
Іріктеу комиссиясының дербес құрамы білім беру саласындағы уәкілетті органның бұйрығымен айқындалады.
Әскери даярлықтан өту үшін студенттерді қабылдауды университет басшысы іріктеу комиссиясының хаттамасы негізінде әскери кафедра бастығының ұсынысы бойынша жүргізеді.
Оқудан шығарылған студенттердің орнына әскери кафедраға оқуға студенттерді қабылдауға Қорғаныс министрлігімен келісу бойынша әскери кафедрадағы бірінші оқу семестрінен кешіктірілмей жол беріледі.
Студенттердің әскери қызметке жарамдылығы әскери даярлық басталар алдында, сондай-ақ оқу-жаттығу жиындары қарсаңында қорғаныс істері жөніндегі басқарманың әскери-дәрігерлік комиссиясының оларды медициналық куәландыру нәтижелері бойынша айқындалады.
Әскери кафедрада оқитын студентті бір ЖОО-дан екіншісіне ауыстыру қарамағында осы ЖОО-лар бар министрліктермен келісу бойынша ЖОО басшысының бұйрығымен жүзеге асырылады.
Университеттегі әскери даярлыққа оқытушылардың жетекшілік етуімен міндетті сабақтардың кемінде 450 сағаты бөлінеді. Әскери даярлыққа нақты сағат саны және оларды сабақ түрлері бойынша бөлу әскери-есептік мамандықтарға байланысты запастағы офицерлерді даярлаудың үлгілік оқу бағдарламасымен белгіленеді.

Оқытушының жетекшілік етуімен міндетті сабақтардың көлемі күніне 6 сағаттан аспауы тиіс. Студенттердің өздік жұмысы үшін қажетті уақыт сегіз сағаттық оқу күні шегінде әскери даярлық күндері жоспарланады.
Әскери даярлық кезеңінде студенттер сынақтар мен емтихандар тапсырады. Әскери даярлықтың барлық бағдарламасынан және оқу-жаттығу жиындарынан өткеннен кейін студенттер бітіру емтихандарын тапсырады.
Студенттердің оқу-жаттығу жиындарын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігімен бірлесіп, университет ректоры әскери даярлықтың соңғы кезеңінде ұйымдастырады және ол соңғы оқыту курсы алдында каникул уақытында өткізіледі.
Барлық әскери-есептік мамандықтар бойынша студенттердің оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы запастағы офицерлерді даярлаудың үлгілік оқу бағдарламасымен, бірақ 30 күннен артық емес айқындалады.
Оқу-жаттығу жиындарынан өту уақытында студенттер «Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген міндеттерді орындайды және жауапты болады.
Студенттер оқу-жаттығу жиындарынан өту кезеңінде курсанттар деп аталады.
Оқу-жаттығу жиындары уақытында студенттерге шәкіртақы төлеуді университет белгіленген тәртіппен жүргізеді.
Қорғаныс істері жөніндегі басқарманың әскери-дәрігерлік комиссиясы денсаулық жағдайы бойынша жарамсыз деп таныған студенттер оқу-жаттығу жиындарына жіберілмейді. Көрсетілген санат қайта куәландырылғаннан кейін оқу-жаттығу жиындарынан өтуге, бірақ университетті аяқтағаннан кейін бір жылдан кешіктірілмей жіберілуі мүмкін.
Әскери даярлық бойынша сабақтарға дәлелсіз себептермен жүйелі түрде (24 сағаттан артық) қатыспайтын, оқу-жаттығу жиындарынан өтуден жалтарған немесе әскери кафедрада оқыту процесінде және жиындар уақытында тәртіп бұзған студенттер әскери кафедра бастығының ұсынысы бойынша университет ректорының бұйрығымен әскери даярлық бойынша сабақтардан шеттетіледі.
Әскери даярлықтың толық курсынан өткен, емтихандарды тапсырған және оқу-жаттығу жиындарынан өткен студенттерге университет бітіргені туралы диплом алғаннан кейін белгіленген тәртіппен «запастағы лейтенант» әскери атағы беріледі.
Студенттерді «Жақын қашықтықта әсер ететін тасымалданатын зениттік зымыран кешенімен қаруланған бөлімшелерді ұрыста пайдалану» мамандығы бойынша даярлау үшін, олар мына пәндерді үйренеді:
- Әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерінің тактикасы;
- Жалпы тактика;
- Тактикалық дайындық;
- Зениттік кешендердің материалдық бөлімі;
- Зениттік кешендерден атыс және жауынгерлік жұмыс;
- Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының жалпы әскери жарғылары;
- Саптық дайындық;
- Техникалық дайындық;
- Әскери топография;
- Атыс дайындығы;
- Тәрбиелік жұмыстың әдістемесі.
Студенттерді «Әскердің әскери, шаруашылық қызыметінің экономикасы және қаржымен қамтамасыз ету» мамандығы бойынша даярлау үшін, олар мына пәндерді үйренеді:
- Қаржы экономикалық дайындық;
- Жалпы тактика;
- Әлеуметтік-құқықтық жұмыс;
- Жаппай жою қаруынан қорғаныс;
- Атыс дайындығы;
- Әскери топография;
- Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының жалпы әскери жарғылары;
- Саптық дайындық;
- Әскери-медициналық дайындық;
- Тәрбиелік жұмыстың әдістемесі.
- Техникалық дайындық;
Профессор-оқытушылар құрамы әскери кафедрада мол практикалық тәжірибелер жинаған әскериқызметші офицерлерден, запастағы және отставкадағы офицерлерден құралған. Сабақтар «әскери күн» әдісі бойынша ұйымдастырылған (бір факультет аптасына бір рет).
Күнделікті оқу процессін ұйымдастыру үшін бөлек оқу ғимараты, жабдықталған аудиториялар, тренажерлармен жабдықталған арнайы сыныптар, саптық алаң және автотехникаға арналған ангарлар бөлінген.
Тәжірибелік сабақтар далалық оқу – жаттығу полигонында жоспарланады және жүргізіледі.

 

Әскери кафедраның байланыс телефондары:
(87242)276052, (87242)276167.
тел. факс (87242)277215

JoomShaper